Шамамен жарты сағаттан кейін Желтораңғы ауылдық округіне  жеттік. Бұл ауылда мемлекет және қоғам  Д. А. Қонаев дүниеге келген. Келесі жылы Димаш Ахметұлының  100 жылдық (торқалы тойы) мерейтойы.    

Мерейтойға дайындық, Желтораңғы ауылында былтыр басталған. Ауылға  абаттандыру жұмыстары жасалынып,  екі көшеге тас жол төселінген. Ал, барлық мемлекеттік мекемелерде Дінмұхаммед Қонаевтің 100 жылдығына 100 мәдени шара өткізілуде.   

ӘЛИЯ АУҒАНБАЕВА  Д. ҚОНАЕВ АТЫНДАҒЫ ОРТА МЕКТЕП ДИРЕКТОРЫ

Бүгінігі таңда Қонаев атамыздың 100 жылдығын қарсы алу мақсатында өткізіп отырған шаралардың бірі үздік сабақ байқауы. Байқауада ұстаз балаларды оқыту үрдісіне,  Қонаев атамыздың өмірін, қызметін   тиімді пайдалануда.

 Желтораңғы орта мектебіне  екі мыңыншы  жылы  Дінмұхаммед Қонаевтің есімі берілген. Содан бері білім шаңырағында мемлекет қайраткерінің  өмірінен  мағлұмат  беретін  заттар  жинақталып келеді.

Димаш Ахметұлы жоғарғы кеңестің  7 шақырылымындағы сайлауға осы ауданнан  түскен. Сол кездердегі колхоз, совхоздардың жұмысымен таынсқан  сәттері   фото тілшілердің объективінен тыс қалмапты. Мұражайдың  негізгін құраған да сол  суреттер.  Қазіргі таңда  мұнда  300-ге жуық сурет пен көне жәдігер бар. Мұндағы басты құндылықтардың бірі, Дінмұхамед Ахметұлының диванда отырған  портреті. Майлы бояумен  салынған  туынды  Малай елінен  әкелінген. Сондай-ақ,  мұражайда  дара тұлғаның ұзақ жылдар бойы қолданған велотренажері,  көзілдірігі,  киген шапаны  да сол қалпында сақталған.  Мерейтой алдында   бұл мектеп те жаңа келбетке ие болмақ. Оның  күрделі жөндеу жұмыстарына 30 млн теңге бөлінген. Одан бөлек 10 млн теңгеден астам қаржы қарастырылып отыр. Оған білім ордасының сыртқы қоршауы  ауыстырылады.  Сонымен қатар аудан орталығы Бақанастан Желтораңғы ауылына дейінгі тас жол да жөндеуден өтетін көрінеді.  

Балқаш ауданы Алматы облысындағы төрт-түліктің өсіп-өнуіне ең қолайлы өлкелердің бірі. Бүгінде ауданда 800-ден астам шаруа қожалықтары  жұмыс істейді. Солардың бірі  «Мұра» шаруа қожалығы.  1997 жылы құрылған шаруашылық  биылғы жылы мал тұқымын асылдандыруды  көздеп  отыр. 

  «Мұра» шаруа қожалығы негізінен төрт-түліктің қазақы түрлерін -өсірумен айналысады. Онда  40-тан астам  Жабы жылқысы,  150-ге жуық Еділбай қойы бар.  Ал Зеңгі бабадан  қазақтың ақбас сиырлармен «санда-кер труда» тұқымдарын бағады. Бұлар етті бағыттағы сиырлар. Сондықтан малшылар, өз  еңбектерінің  өтемін де осы ірі қаралардан шығарады.  Мәселен,  ақбас  сиырының   4 жасары, 200 келіге   жуық таза ет береді.  Ата кәсібіміз өзін-өзі толықтай ақтайды. Шөпті сатып  аламыз. Сенокасилка, техника бар шауып та аламыз,-дейді «Мұра» шаруа қожалығының   басшыларының бірі Әскербек Құлбаев.

 Биылғы қаңтардың қытымыр аязы шаруалар үшін қолайсыздау болған.   Дегенмен де малшылар бірлі жарым  шығын    болмаса,  қыстан мал басын аман шығарғандықтарын айтады. Ендігі қам-қарекеттің барлығы да төрт-түлікті төлдетуге  бағытталып отыр. Өйткені қазіргі уақыт  қой, ешкі сынды уақ малдар төлдейтін кезеңі.  

Шаруалар құрт, ірімшік сынды ауылшаруашылық өнімдерін Талдықорған, Қапшағай, Алматы  қалаларында өткен жәрмеңкелерде өткізеді. Көбіне жылқы, сиыр  еттерін апаруды дағдыға  айналдырған. Тек өткен жылдың өзінде ғана Желтораңғы ауылдық округінен 150-дей жылқы, 300 бас ірі қара, және 2 мыңға жуық ұсақ мал сатылды.

        Енді Алматы облысындағы  туберкулезбен ауырған балаларға 1 жыл бойы таңғы ас кезінде 20 грамнан бал берілетін болады.  Оларға мұндай мүмкіндікті   «Бөбек» қоры туғызып отыр.  Үш жыл қатарынан ұйымдастырылып келе жатқан акция   «Балаларды балмен қамту» деп аталды.  Биыл аталмыш қор  республикадағы науқастанған балалардың денсаулығын жақсарту үшін 10 тонна бал  берді. Оның  1тонна 8 кг-мы алматы облысындағы туберкулезге қарсы диспансерлерге   бөлінді.   

    Талдықорғандағы туберкулезге қарсы диспансерде 20-ға жуық   бала ем қабылдауда.   Олар бұл  мекемеде жарты жылдай уақыт  тұрады.  6 уақыт тегін тамақтанып, денсаулықтарын түзейді. Сабақтарын да осында оқиды.  Дәрігерлердің айтуынша, мұндағы бүлдіршіндердің  туберкулезден түбегейлі айығуына ара балының тигізер пайдасы зор. Құрамы күрделі, әсері мол дәрілердің тез сіңуін  қамтамассыз етеді. Имунитетті де күшейтеді.   Бұл орайда қымыз бен шұбаттың да ем болатынын айта кеткен жөн.  Жылпы осы  жылы Талдықорғандағы тубуркулезге қарсы диспансерге 288 кг бал  ”Бөбек” қорынан тегін берілді.

 Басымнан өткен бір ғана мысалды айтып берейін.  Жұмыста жас мамандарға арналған сабақ өтетін. Сондай сабақтың бірінде ұжым басшысы   алдыларыңа қойған   мақсаттарыңды ақ қағазға жазып қойыңдар ,  және ол көрнекі  жерде  тұрсын.   Үнемі армандарыңды  оқып, соған жетуге талпыныңдар,-деген еді.   Басында мен оған онша мән берген жоқпын. Жәй ғана қағазға жазылған нәрсе, қалай  орындалады?- дейтінмін.  Оны көрген адамдар не ойлайды?  Мынау нағыз қиялидің   өзі деп, айтатын шығар. Қойшы оны істемей-ақ  қойайын деген оймен  бір жеті  жүрдім. Содан кейін  әйтеуір “қолыма ақ қағаз алып жаздым”. Олай істеуіме не әсер еткенін   ұмытып қалдым бірақ жасадым.   Оны ең бірінші үйдегі құда бала  оқыды.  Одан кейін де бірнеше адам оқыды. Маған олардың пікірі, не ойлайтыны қызық емес болды.  Бірдеңе айтты оған да  мән бермедім.   Арманымды күнделікті оқып  “МЕН СОҒАН ЖЕТЕМІН” деген сеніммен жүрдім. Арада үш ай өткенде мақсатымның алғашқысы  орындалды.   Шүкір.    Сіздер де осыны жасап көрсеңіздер.   Сонда  Абайдың: “Өзіңе сен өзіңді алып шығар, еңбегің мен ақылың  екі  жақтап,-дегені рас екеніне көз   жеткізесіздер.      Пайдаларыңызға  жарап қалар.    

ЕСКЕРТУ: ЖАЗЫП ҚОЙДЫМ ДЕП, ҚОЛ ҚУСЫРЫП ЖҮРЕ БЕРУГЕ БОЛМАЙДЫ. АРМАНҒА ЖЕТУ ЖОЛЫНДА ЕҢБЕК ЕТУ КЕРЕК.

     Ақпаның 9-ы  Мұқағали Мақатаевтың дүние есігін ашқан күні.  Көзі тірі болса   ақын сексеннің сеңгіріне шығар еді. Әттең,  хан тәңірінің  мұзбалағы атанған  ақиық ақын   қысқа ғана   ғұмыр кешті.  Небәрі 45 жасында дүниеден озды.  Дегенмен де, «Жақсының аты өлмейді, ақынның хаты өлмейді» – демекші, Мұқаңның жазып кеткен өлеңдері бүгінде ел аузында жатқа айтылып жүр.  Көзі тірісінде жарияланбаған шығармалары да  жинақ ретінде жарық көруде. Сондай шаралардың  бірі Талдықорғандағы  Ілияс Жансүгіров атындағы мәдениет сарайында өтті. Онда  Мұқағали Мақатаев жайлы  «Білгің келсе, алдымен зертте мені», «Мен, сірә,   өлмейтін шығармын», «Есіңе мені алғайсың»,  атты кітаптардың тұсаукесері  болды.  

       Алматы облысының орталығында өткен шара   Мұқағали Мақатаевтің  80 жылдық  торқалы тойының басы іспетті болды.  Өйткені негізгі мерейтой  жаз мезгілінде өтеді.  Мерекелік кешке   келген қонақтар Алматы облысының   тойға тыңғылықты дайындалып жатқандығының куәсі екендігін  айтты.   «Жас Алаш» газетінің  бас редакторы  Рысбек Сәрсенбай,  Қарасаз  ауылына баратын тас жолдың тақтайдай тегіс етіліп жасалғандығы,  Мұқағали музейінің  күрделі  жөндеуден өткендігі,  ақын  мұрасын насихаттаудың  материалдық қыры,   ал кітаптардың жарыққа шығуы рухани жағы,-деді.

     Кітап  Алматы  облысының  әкімі Серік Үмбетовтың  қолдауымен басылды.   Оны Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, композитор Бейбіт Дәлденбай, «Жас алаш» газетінің бас редакторы Рысбек Сәрсенбай,  «Жетісу» газетінің бас редакторы Жақыпжан Нұрғожаев, «Мұқағали» журналының бас редакторы  Батық Мәжитұлы   құрастырған.

    Оқырман қауымға  жол тартқан  кітаптар  негізінен «Мұқағали» журналында басылған деректерден іріктеліп алынған. Үш кітаптың да өз ерекшеліктері бар.   Мұқағалидің шығармашылығын шарлап, ақынның жан дүниесін түсінуге талпынған және осы бағытта қалам тартқандар өте көп.  «Білгің келсе алдымен зертте мені»  кітабына  ақын мұрасын зерттеген  ғалымдардың ғылыми-публисцистикалық  мақалалары енгізілген.  Ал «Есіңе мені алғайсың»  кітабында Мұқағали Мақатаевпен аралас-құралас  болған  адамдардың  естеліктері  жарияланып отыр.  «Мен, сірә,  өлмейтін шығармын» жинағына ақынның әнге айналған өлеңдері, және оларға  музыка  жазған қазақтың белгілі композиторларының еңбектері  енгізілді.

     Мерекелік  кеш   Бикен Римова атындағы облыстық драма театр әртістерінің  «Бүгін менің туған күнім»  атты қойылымына ұласты.  Ақын  өлеңдері нақышына келтіріле орындалып,  көріністер қойылды.   Шара  Сүйінбай атындағы Алматы облыстық филармонияның концерттік бағдарламасымен аяқталды. 

                                                                                                                                                                          Биылғы Биылғы жылдың сәуір айынан   бастап   Қазақстан мен Қытай    арасындағы  кедендік бекеттер   12 сағат бойы тоқтаусыз жұмыс істейді.   Осы уақытқа дейін  кеденшілер шекарадан өтушілерге тәулігіне тек  8 сағат қана, қызмет етіп келген болатын.   Мұндай  жүйеде жұмыс істеуге ниетті екендіктерін  алдымен Қытай Халық Республикасының өкілдері білдірген. Өйткені мемлекеттер арасындағы сауда-саттықтың көлемі  жыл өткен сайын артып келеді.   

  Бұл бірінші кезекте жолаушыларға қолайлы болу үшін жасалып отыр.    Ауыр жүк көліктері мен туристер енді шекарада кезек күтіп  сарылмайды.  Бұрындары  демалыс, мереке күндері шекара жабылатын, сол кезде  кәсіпкерлерге қиындау тиетін еді. Енді біз жақтан  еш кедергі болмайды,-деді   алматы облысы  бойынша  кедендік бақылау  департаменті  бастығының орынбасары АЛЕКСАНДР МАЛЯНОВ. 

   Екі ел арасындағы кедендік  бекеттерінің жұмыс уақыты ұзарғандықтан,  ол жерлерде  істейтін   мамандардың   да саны артады. Алматы облыстық кедендік бақылау департаменті өкілдері  қажет  қызметкерлерді  солтүстік өңірлерден әкелмек. Өйткені еліміз, Кедендік одаққа кіргелі бері Ресей мен Қазақстан арасында кедендік бекеттер алынып тасталған болатын.  Дегенмен де, бұл келісімде мемлекетаралық тепе-теңдіктің сақталмағандығы байқалады. Мысалы, Қазақстан кеденшілері мемлекеттік мейрамдарда  да жұмыс істейді. Ал Қытай  жағы болса өз мейрамдарында шекараны тарс жабады.  

   Десе де, бұл соңғы шешім емес. Эксперимент 3 айға  жалғасады. Осы уақыт аралығында арнайы комиссия  12 сағаттық жұмыс тәртібінің  тиімді, тиімсіздігін анықтауы тиіс.    

Алматы облысында «Броконьер» атты, заңсыз табиғат байлығына  нұқсан келтірушілерге қарсы  алдын-алу шаралары аяқталды.  Шара барысында табиғат қорғау полицейлерінің қолына  140- қа жуық  заң бұзушылар қолға түскен.

Броконьер алдын алу шаралары қазанның 23-31 аралығында өткен болатын.  Осы уақыт аралығында табиғат қорғау полицейлері 138 заңсыз балық аулаушылар мен аңшыларды  қолға түсірген.  Оның ішінде қызыл кітапқа енген тораңғы,  шырша, тобылғы  сынды ағаштардың сирек кездесетін түрлерін отағандар да бар. Күдікті ретінде  ұсталғандар ағаш шабуға қу тіршіліктің қамы үшін барғандықтарын айтып ақталуда.  Десе де, мұндай жолмен ақша  табуды көздегендер де бар. Солардың бірін полицейлер Ақсу ауданындағы   Ақсу өзенінің бойында  құрықтаған. Осы ауданның тұрғынынан  28 андатрдың  терісі   табылды.

Аталмыш шараға  Алматы облысы бойынша  400-ден астам полиция қызметкерлері қатысқан. Олар  он күн бойы   күшейтілген жұмыс тәртібінде қызмет етті. Нәтижесінде броконьерлерден  құжатталмаған 4 отты қару және балық аулауға ыңғайланған 2 қайық  тәркіленді. Сондай-ақ,  жүзден аса аң  аулайтын құрал жабдықтар алынған. Енді заңға қайшы әрекет еткен тұлғалардың бірқатарына  айыппұл салынса, ал енді біріне Қазақстан Республикасының заңы бойынша  қылмыстық іс қозғалмақ.